Το Εικοσιένα. Έχουμε ως την ώρα

την ιστορία του; Φοβάμαι πως όχι.

Την μυθολογία του; Φοβάμαι πως ναι.

Κωστής Παλαμάς ( Άπαντα 10,17)

«Σε μια και μόνη περίπτωση ο ατέρμονος πόλεμος των ποιμενικών φύλων και των ληστών ηρώων ενάντια σε οποιαδήποτε αληθινή κυβέρνηση συγκεράστηκε με τις ιδέες του αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης : στον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα (1821-30). Ήταν συνεπώς φυσικό η Ελλάδα να γίνει θρύλος και πηγή έμπνευσης των απανταχού εθνικιστών και φιλελευθέρων. Γιατί μόνο στην Ελλάδα ένας ολάκερος λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στον κατακτητή με τρόπο που θα μπορούσε εύλογα να ταυτιστεί με την υπόθεση της ευρωπαϊκής αριστεράς. Και αντίστροφα , η υποστήριξη της ευρωπαϊκής αριστεράς με ηγέτη τον Λόρδο Βύρωνα, που πέθανε στην Ελλάδα , συνέβαλε σημαντικά στην πραγμάτωση της ελληνικής ανεξαρτησίας».

Αυτή η σημείωση του Ε.J. Hobsbawm (« Η εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848», σ. 203-204, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2002) δείχνει πόσο η Επανάσταση του Εικοσιένα και ο πόλεμος της Ανεξαρτησίας εγγράφονται στη δυναμική των εξεγέρσεων που στηρίχθηκαν στο Διαφωτισμό τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και τα φιλελεύθερα προστάγματα.

Αυτή ακριβώς την εγγραφή η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα προσπάθησε και προσπαθεί να την περιορίσει στα στενά όρια των επιδιώξεών της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Μεγάλη Ιδέα που κυριάρχησε τον 19ο αιώνα μέχρι και τις δυο πρώτες δεκαετίες του 20ου μέχρι να θαφτεί οριστικά με την καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Στο όνομα αυτών των επιδιώξεων χτίστηκαν μύθοι και εύκολες ιδέες , οικοδομήθηκαν ιδεολογικοί μηχανισμοί για να στηρίξουν τα συστήματα της εξουσίας.

Αυτοί ακριβώς οι μύθοι , όπως το Κρυφό Σχολειό ή τα ψέματα όπως το ότι η Επανάσταση ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου , γιορτή του Ευαγγελισμού, έρχονται στην επικαιρότητα σε κάθε συζήτηση που ξεκινά με αφορμή το ’21 και με στόχο να θολώσουν τα νερά και να εξυπηρετήσουν την κυρίαρχη ιδεολογία στο σύγχρονο ελληνικό κράτος που αν και έφτασε να μετρά περίπου 200 χρόνια ύπαρξης κυριαρχείται από ιδεολογήματα και ιστορικά ψέματα του 19ου αιώνα.

Φεγγαράκι μου λαμπρό

Φέγγε μου να περπατώ

Να πηγαίνω στο σχολειό

Να μαθαίνω γράμματα,

γράμματα σπουδάματα,

του Θεού τα πράματα.

Αυτό το αυτοσχέδιο παιδικό τραγουδάκι που ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και σωσμένο σε πολλές παραλλαγές , ήταν η αφορμή αλλά και το βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών της ύπαρξης του κρυφού Σχολειού. Kαι μέσα από το πέρασμα των χρόνων πολλές γενιές Ελλήνων διαπαιδαγωγήθηκαν με την εικόνα των υπόδουλων προγόνων τους να εκπαιδεύονται με τη φροντίδα της Εκκλησίας κάτω από τη μύτη του κατακτητή με κίνδυνο της ζωής τους.


Ο μύθος του Κρυφού Σχολειού στην τέχνη. Ο πίνακας « Το Κρυφό Σχολειό» του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου Νικολάου Γύζη. Λίγο μετά φιλοτέχνησε το έργο « Τα πρώτα γράμματα» με ένα καλόγερο να μαθαίνει γράμματα σε ένα παιδί. Χαρακτηριστικό επίσης είναι και το ποίημα του Ιωάννη Πολέμη (1900) με τίτλο «Το Κρυφό Σχολειό»: Μη σκιάζεστε στα σκότη!/Της λευτεριάς/το φεγγοβόλο αστέρι/της νύχτας το ξημέρωμα/ θα φέρει!

Είναι όμως έτσι; Όχι βέβαια. Κρυφά Σχολειά δεν υπήρχαν πουθενά και οι μόνες αναφορές γι’ αυτά μετά το 1821 (γιατί πριν δεν υπήρχαν) αποτελούν ένα ιστορικό ψέμα.
Ένας μύθος χωρίς μαρτυρίες

Με τον όρο Κρυφό Σχολειό χαρακτηρίζονται ανεπίσημα ελληνικά διδασκαλεία που λειτουργούσαν κρυφά υπό καθεστώς απαγόρευσης στη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας και τα οποία συντηρήθηκαν και στελεχώθηκαν από μορφωμένους κληρικούς και καλογήρους. Κάτι τέτοιο, βέβαια , προϋποθέτει ότι οι Οθωμανοί άσκησαν συστηματικές και απηνείς διώξεις εναντίον της ελληνικής παιδείας και ως εκ τούτου η οργανωμένη εκπαίδευση αποτελούσε καθήκον της Εκκλησίας στο πλαίσιο της πνευματικής αντίστασης στον κατακτητή.

Όμως από το πλήθος των μαρτυριών και των γραπτών πηγών σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας δεν διασώζεται καμία αναφορά στην ύπαρξη Κρυφών Σχολειών ούτε μνημονεύεται το κλείσιμο σχολείων από τους Οθωμανούς ή η απαγόρευση δημιουργίας νέων – ούτε καν στο πλαίσιο γενικευμένων αντιποίνων μετά την καταστολή εξεγέρσεων.

Αντίθετα πάρα πολλές είναι οι αναφορές για την ελεύθερη λειτουργία όχι μόνο κατώτερων εκπαιδευτηρίων,αλλά και ανώτερων ιδρυμάτων όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη , η Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης και άλλα σχολεία σε πολλές περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

« Η τουρκική εξουσία δεν εμπόδιζε τα σχολεία , για να είναι κρυφά. Τα προνόμια του Πατριαρχείου ήταν πολλά και σπουδαία , αφού μπορούσαν οι ραγιάδες να έχουν απόλυτη αυτοδιοίκηση. Την ανάγκη να ιδρυθούν σχολεία μόνο η αστική τάξη ένιωσε κι αυτή γέμισε την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και τις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού από κατώτερα και ανώτερα σχολεία» ( Γιάνης Κορδάτος « Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας», τ. 9, σ. 552).

Μια από τις σημαντικές μελέτες που καταρρίπτουν «από τα μέσα» το μύθο του Κρυφού Σχολειού προέρχονται από ένα σημαντικό εκκλησιαστικό λόγιο τον αρχειοδίφη και «άρχοντα» του Οικουμενικού Πατριαρχείου («Μέγα Χαρτοφύλακα και Χρονογράφο της Μεγάλης Εκκλησίας») ο οποίος στην «Ιστορία των του Χριστού Πενήτων 1453-1913 » σημειώνει αναφερόμενος στην στάση των Οθωμανών απέναντι στην «εκπαίδευση του Γένους» ( Αθήνα 1939): « Η τουρκική κυβέρνησις , ανεχομένη την χριστιανικήν θρησκείαν, εγίγνωσκεν ότι εις τους ναούς αναγιγνώσκουσι και ψάλλουσιν οι παπάδες και οι ψάλται , και ότι τα αναγιγνωσκόμενα και ψαλλόμενα έπρεπε να διδαχθώσιν εγκαίρως και συνεπώς ουδέποτε εν ομαλή καταστάσει πραγμάτων εμπόδισε την εν νάρθηξι και κελλίοις διδασκαλίαν (…) Μέχρι σήμερον ουδαμού ανέγνω εν ομαλή καταστάσει βεζίρην , ή αγιάνην , ή σουλτάνον εμποδίσαντα σχολείου σύστασιν , ή οικοδομήν…».
«Δεν απάντησα τίποτα που να κάνει λόγο για το σκολειό έξω από το τραγούδι»




Γιάννης Βλαχογιάννης

Aλλά και ο Γιάννης Βλαχογιάννης άλλος ένας σημαντικός Έλληνας ιστοριοδίφης και συγγραφέας σημείωνε σε σχετικό μελέτημα του το 1945, λίγο πριν το θάνατο του: « Όμως ούτ’ εγώ μέσα στον αμέτρητο σωρό ανέκδοτου υλικού για της σκλαβιάς τα σκολειά , που έχω συναγμένο, δεν απάντησα τίποτε που να κάνη λόγο για το σκολειό έξω από το τραγούδι». Και στην βιογραφία του Καραΐσκάκη που εκδόθηκε το 1948 , μετά το θάνατό του γράφει για το περίφημο παιδικό τραγούδι: « Το αθώο αυτό νανούρισμα οι ρητοροδιδάσκαλοι το κολλήσανε στο ανύπαρχτο «κρυφό σκολειό». Κρυφό σκολειό πουθενά δε στάθηκε σε χωριά ή χώρες. Οι Τούρκοι ποτέ δεν απαγόρεψαν τα σκολειά. Θα τ’ απαγόρευαν αν ήτανε κρυφά, σε χώρες βέβαια, όπου ζούσαν μαζί με Χριστιανούς και Τούρκοι».

Σε μια συζήτηση για το Κρυφό Σχολειό και την καλλιέργεια του μύθου πρέπει να λάβουμε υπόψη δυο σημαντικούς παράγοντες:

Ο πρώτος είναι η γενική αναστάτωση και η οικονομική καθίζηση που επέφεραν η Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και οι μακροχρόνιοι πόλεμοι των Οθωμανών (κυρίως εναντίον των Ενετών) , να εδραιώσουν την εξουσία τους στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Ήδη από το 1204 και την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους οι κατακτητές αυτοί είχαν φροντίσει να απογυμνώσουν το Βυζάντιο από πολύτιμα χειρόγραφα και έργα τέχνης. Με την πτώση της Κωνσταντινούπολης πολλοί διαπρεπείς λόγιοι κατέφυγαν στη Δύση, με αποτέλεσμα ο ελληνικός χώρος να στερηθεί την πνευματική του πρωτοπορία, ενώ πήραν μαζί τους και σημαντικότατο αριθμό χειρογράφων. Τα πνευματικά κέντρα της ύστερης βυζαντινής εποχής- όπως ο Μυστράς και η Τραπεζούντα- καταστράφηκαν σχεδόν ολοσχερώς. Από την άλλη πλευρά , αν και από την εποχή του Μωάμεθ πάρθηκαν σημαντικά μέτρα για την οικονομική ανασυγκρότηση των κατακτημένων περιοχών , δεν υπήρξε σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας μια κεντρική εκπαιδευτική πολιτική , με αποτέλεσμα οι όποιες προσπάθειες να πραγματοποιούνται ελεύθερα μεν αλλά αποσπασματικά και σε τοπικό επίπεδο.
Η οργανωμένη εκπαίδευση το οκτωήχι και το ψαλτήρι

Ο δεύτερος παράγων είναι η σημαντική συνεισφορά του κλήρου στην οργανωμένη εκπαίδευση , ιδίως τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Τα μοναστήρια αποτελούσαν τα κυριότερα κέντρα αντιγραφής και διάσωσης χειρογράφων και βιβλίων, ενώ σε πολλά από αυτά μορφωμένοι καλόγεροι παρέδιδαν μαθήματα που δεν περιορίζονταν σε θεολογικές ή σε απαραίτητες για την ιερουργία γνώσεις. Όταν ο Πατριάρχης διορίστηκε από τον Μωάμεθ τον πορθητή πολιτικός ηγέτης των ορθοδόξων , η Εκκλησία ανέλαβε εξ ολοκλήρου την παροχή της ελληνικής παιδείας στους υπόδουλους. Με δεδομένες τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες , για σχεδόν ενάμιση αιώνα μετά την άλωση η εκπαίδευση των Ελλήνων είχε ανατεθεί σε μοναχούς και ιερείς οι οποίοι αξιοποιούσαν για τις ανάγκες της διδασκαλίας τους νάρθηκες των εκκλησιών ή χώρους μονών, χρησιμοποιώντας ως διδακτικό υλικό κυρίως λειτουργικά όπως η Οκτώηχος, το Ψαλτήρι κ.ο.κ.
Ανάμνηση μιας ανύπαρκτης εκπαίδευσης

Παίρνοντας υπόψη τους παραπάνω παράγοντες μπορούμε βάσιμα να πούμε πως τη βάση για την καλλιέργεια της ιδέας του Κρυφού Σχολειού αποτέλεσε η ανάμνηση της ανύπαρκτης σχεδόν εκπαίδευσης κατά την πρώιμη Τουρκοκρατία, σε συνδυασμό με τις πρωτοβουλίες του κλήρου.

Είναι αλήθεια ότι αν και η άσκηση της παιδείας ήταν ελεύθερη, μέχρι και τον 17οαιώνα ήταν υποτυπώδης. Ο επτανήσιος λόγιος μοναχός Παχώμιος Ρουσάνος, ο οποίος περιόδευσε στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα στα μέσα του 16ου αιώνα, αναφέρει ότι από την πολύχρονη αμάθεια το γένος βρισκόταν πλέον μπροστά στον κίνδυνο αφανισμού και απορρόφησης από τους κατακτητές. Προσθέτει μάλιστα ότι σε μεγάλο βαθμό η ελληνική γλώσσα είχε παραφθαρεί από το πλήθος των δάνειων λέξεων από τις σλαβικές και τουρκικές διαλέκτους.
Ο θρησκευτικός ουμανισμός

Η δύσκολη αυτή κατάσταση συνεχίστηκε μέχρι το τέλος του 16ου αιώνα. Το Φεβρουάριο του 1593 ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός συγκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη σύνοδο των ορθοδόξων Πατριαρχών , στην οποία μεταξύ άλλων αποφασίστηκε να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την οργάνωση συστηματικής εκπαίδευσης. Με τον έβδομο κανόνα της « ώρισεν η Αγία Σύνοδος έκαστον επίσκοπον εν τη εαυτού παροικία φροντίδα και δαπάνη την δυναμένην ποιείν , ώστε τα θεία και ιερά γράμματα δύνασθαι διδάσκεσθαι. Βοηθείν δε κατά δύναμιν τοις εθέλουσιν διδάσκειν και τοις μαθείν προαιρουμένης, εάν των επιτηδείων χρείαν έχουσιν». Με αυτό τον τρόπο ξεκινά μια μακρόχρονη εκπαιδευτική δραστηριοποίηση της ορθόδοξης Εκκλησίας σε όλη την οθωμανική επικράτεια. Το παράδειγμα του Ιερεμία θα ακολουθήσει ο Κύριλλος Λούκαρις, ο οποίος ανάθεσε στον Θεόφιλο Κορυδαλλέα τη διεύθυνση της Πατριαρχικής Ακαδημίας, εγκαινιάζοντας έτσι την εποχή του «θρησκευτικού ουμανισμού». Στα χρόνια που ακολουθούν η Εκκλησία υποστηρίζει κάθε εκπαιδευτική προσπάθεια . είτε στα τουρκοκρατούμενα εδάφη είτε χορηγώντας υποτροφίες σε νέους , προκειμένου να σπουδάσουν στη Δύση.
Η ανάδειξη των αστών- Η αποδέσμευση από την Ορθοδοξία




Αθανάσιος Ψαλίδας

Αυτό το αρνητικό κλίμα αντιστρέφεται από το 18ο αιώνα. Η συγκέντρωση πλούτου από το εμπόριο και τη ναυτιλία προσφέρει τη δυνατότητα για την ίδρυση μη εκκλησιαστικών εκπαιδευτηρίων. Η σημαντική οικονομική άνοδος στον 18ο αιώνα οδηγεί στο σχηματισμό «κάποιας αστικής τάξης» που «σταθεροποιούμενη προοδευτικά , αρχίζει να μετέχει άμεσα στη διοίκηση του Έθνους». Είναι ο αιώνας που η εθνική ιδέα «αποδεσμεύεται από την ιδέα της ορθοδοξίας, για να φτάσει προς το τέλος του στην πλήρη ωριμότητα και καθαρότητα» ( Νίκου Σβορώνου «Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας», σ. 53- 59,εκδόσεις Θεμέλιο). Αυτές οι νέες δυνάμεις αναλαμβάνουν πλέον και την ευθύνη για την ίδρυση πολλών εκπαιδευτηρίων. Και σ’ αυτές τις σχολές τη θέση των εκκλησιαστικών γραμμάτων σταδιακά παίρνουν τα μαθηματικά , η φυσική , η χημεία κ.λπ. Στις αρχές του 19ουαιώνα ο Aθανάσιος Ψαλίδας μια από τις σημαντικότερες μορφές του νεοελληνικού διαφωτισμού αναφέρει ότι σε σχολή των Ιωαννίνων γίνονταν πειράματα φυσικής , παρουσία μάλιστα του Αλή Πασά, ο οποίος έμοιαζε να ικανοποιείται από αυτόν τον νεωτερισμό.
Ένα πολύτιμο τεκμήριο: Ο κατάλογος των ελληνικών σχολείων στο λεξικό του Γεωργίου Κωνσταντίνου (1757)

Μια εξαιρετική μαρτυρία για την ελεύθερη λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην υπόδουλη Ελλάδα στη διάρκεια του 18ου αιώνα, αποτελεί και το «Λεξικόν τετράγλωσσον, περιέχον τας τέσσαρας διαλέκτους, Ελληνικήν, πεζήν ήτοι απλήν Ρωμαϊκήν, Λατινικήν και Ιταλικήν», που εξέδωσε στη Βενετία ο Γεώργιος Κωνσταντίνου το 1757.



Στο λεξικό, που εκδόθηκε με τη χορηγία του Έλληνα βοεβόδα (διοικητή) Ουγγροβλαχίας Ι.Κ. Μαυροκορδάτου, επισημαίνεται η ανάγκη να μεταφερθούν στη γλώσσα του λαού όλα τα επιστημονικά συγγράμματα της Δύσης, προκειμένου να σταματήσει η πνευματική καταπόνηση των νέων από τη σχολαστική ενασχόληση με τη γραμματική.

Ο συγγραφέας, αφού υπενθυμίσει στους κατηγόρους του ότι η πολιτιστική πρόοδος της Δύσης έχει ελληνικά θεμέλια, παραθέτει στην Εισαγωγή του μια πολύτιμη μαρτυρία, έναν πίνακα με τα 36 κυριότερα σχολεία που λειτουργούσαν στον ελληνικό χώρο, τονίζοντας μάλιστα ότι στη Μοσχόπολη υπήρχε και ελληνικό Τυπογραφείο.



Με τον όρο «σχολεία», ο Κωνσταντίνου δεν εννοεί τα διδακτήρια βασικών (εκκλησιαστικών ή κοσμικών) γνώσεων, αλλά ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα οποία λειτουργούσαν ελεύθερα στην οθωμανική επικράτεια. Με την παράθεση του πίνακα, βρίσκει την ευκαιρία να επιτεθεί σε όλους, όσοι θεωρούσαν βάρβαρη τη γλώσσα του λαού και ανύπαρκτη την πνευματική καλλιέργεια των Ελλήνων:

«Ο παρών κατάλογος των σχολείων, όπου την σήμερον σώζονται εις το ημέτερον Γένος, θέλει βεβαιώσει τα ρηθέντα και θέλει ελέγξει ως ψευδομένους τους τα ενάντια λέγοντας»



Παράλληλα, δημοσιεύει το πρόγραμμα σπουδών τους, στο οποίο έχουν θέση όχι μόνο τα παραδοσιακά μαθήματα, αλλά και οι νεωτερικές επιστήμες:

«Εις τα άνω ρηθέντα κοινά σχολεία διδάσκονται τα συγγράμματα των συγγραφέων της Ελλάδος, ρητόρων, ποιητών και ιστορικών και τα των Αγίων Πατέρων, όσα συνθείνουσιν (sic) εις την Γραμματικήν, Ποιητικήν και Ρητορικήν της Εγκυκλοπαιδείας. Εις δε τα φιλοσοφικά σπουδάζουσι και διδάσκουσι κοινώς τα του Κορυδαλλέως εις τον Αριστοτέλην και Αλεξάνδρου του Εξ Απορρήτων(ενν. τα φιλοσοφικά κείμενα του πρώτου Έλληνα Ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου), μελετώντες κατά μέρος οι μαθηταί τον Αφροδισιέα, τον Σιμπλίκιον, τον Φιλόπονον και τον Θεμίστιον. Εις τα Μαθηματικά διδάσκουσιν την Μαθηματικήν Οδόν, φιλοπόνημα του Αιδεσιμοτάτου Αρχιπρεσβυτέρου Ιωαννίνων κυρού Μπαλάνου (…) Ιδού λοιπόν τα σπουδαστήρια και αι σπουδαί, όπου την σήμερον γυμνάζονται οι των Ελλήνων παίδες».

Υπάρχει ακόμη και μια μαρτυρία για εκείνη την εποχή , την οποία δύσκολα μπορούν να αμφισβητήσουν οι υποστηρικτές της ύπαρξης του Κρυφού Σχολείου. Η μαρτυρία του Κοσμά του Αιτωλού ο οποίος βεβαίωνε σε γράμμα του προς τον αδελφό του Xρύσανθο, γύρω στα 1775:

«Έως τριάκοντα επαρχίας περιήλθον, δέκα σχολεία ελληνικά εποίησα, διακόσια δια κοινά γράμματα».
Η Εκκλησία διώκει την διδασκαλία των επιστημών


Τα εκπαιδευτήρια που είχαν και κοσμικό χαρακτήρα αντιμετώπισαν τις περισσότερες φορές την εχθρότητα και τις διώξεις όχι από τους Τούρκους αλλά από εκκλησιαστικούς κύκλους που έβλεπαν στη νεωτερική φιλοσοφία και επιστήμη έναν επικίνδυνο εχθρό της πίστης και της πολιτικής ισχύος του κλήρου και θύματα των διώξεων ήταν και φωτισμένοι ρασοφόροι: Το 1723 ο ιερομόναχος Μεθόδιος Ανθρακίτης καταδικάζεται από τη Σύνοδο γιατί δίδασκε στους μαθητές του μαθηματικά και νεότερη φιλοσοφία. Το 1793 ο μοναχός Χριστόδουλος Παμπλέκης αφορίζεται μετά θάνατον για τις φιλοσοφικές του απόψεις. Εκπρόσωποι της πιο σκοταδιστικής πτέρυγας της Εκκλησίας βρέθηκαν επίσης πίσω από την απομάκρυνση του Ευγενίου Βούλγαρη από τη διεύθυνση της Αθωνιάδας Σχολής, το κλείσιμο του Φιλολογικού Γυμνασίου – ανώτατο ίδρυμα με νεωτερικό προσανατολισμό- στη Σμύρνη, τη δημιουργία «επιτροπής λογοκρισίας» του Οικουμενικού Πατριαρχείου υπό τον Ιλαρίωνα Σιναϊτη κ.ο.κ. Και φυσικά σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις οι Οθωμανοί ήταν αμέτοχοι.


Νεόφυτος Βάμβας

Xαρακτηριστικά για την αντίδραση των σκοταδιστών της Εκκλησίας στην αναγέννηση των γραμμάτων στην υπόδουλη Ελλάδα είναι αυτά που είπε ο λόγιος και κληρικός Νεόφυτος Βάμβας που έζησε από κοντά τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας και ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. H μαρτυρία του είναι αποκαλυπτική: «Eίτε από αδιαφορία, είτε ως αρχή, η Υψηλή Πύλη ποτέ δεν εναντιώθηκε στην αναγέννηση των γραμμάτων στην Ελλάδα. Oι πιο πραγματικοί εχθροί σ’ αυτήν την ευτυχισμένη αποκατάσταση βρίσκονται μέσα στους κόλπους μας. Kι αν οι προσπάθειές μας κατορθώσουν να δαμάσουν τις προκαταλήψεις ή την αδιαφορία αυτού τού πανίσχυρου κλήρου, πού αποτελεί σήμερα το πρώτο σώμα τού ελληνικού έθνους, πολύ λίγα θα απομένουν να γίνουν προκειμένου για τούς Tούρκους».
Πώς δημιουργήθηκε το ιδεολόγημα

Η παιδεία λοιπόν μέχρι τον 18ο αιώνα -αν και κάτω από εκκλησιαστικό έλεγχο και μέσα σε αρκετές δυσκολίες – ασκείτο ελεύθερα επί τουρκοκρατίας. Σ’ αυτό το αδιαμφισβήτητο γεγονός οφείλεται και η έλλειψη αναφορών για την ύπαρξη κρυφών σχολείων σε προεπαναστατικές πηγές. Όπως αναφέρουμε και παραπάνω οι πρώτες μαρτυρίες για την απαγόρευση από μέρους των Τούρκων της λειτουργίας ελληνικών σχολείων ανάγονται στα χρόνια της Επανάστασης. Τότε που στις παραμονές της απελευθέρωσης εμφανίστηκε η ανάγκη όχι μόνο για την δημιουργία μιας αρραγούς εθνικής συνείδησης , αλλά και για τον υπερτονισμό των στοιχείων εκείνων που θα έδιναν το ηθικό προβάδισμα απέναντι στους κατακτητές τους. Ένα από τα στοιχεία αυτά που συναντάμε σε Έλληνες λογίους αλλά και σε φιλέλληνες της εποχής , εμφανώς επηρεασμένους από το πνεύμα του Διαφωτισμού , ήταν και η αφοσίωση των Ελλήνων στην Παιδεία , γεγονός που χαρακτηρίστηκε το εφαλτήριο της εθνικής τους αναγέννησης. Στο πλαίσιο αυτό υπήρξε η ανάγκη να προβληθεί «προπαγανδιστικά» η εικόνα του Έλληνα υπόδουλου που με κίνδυνο και κόπο γνώριζε τη σοφία των προγόνων του.

Δύο είναι οι μαρτυρίες για το κρυφό σχολειό των χρόνων της Επανάστασης.

Η πρώτη ανήκει στο Γερμανό φιλέλληνα Carl Iken o oποίος στο έργο του Leukothea( Λειψία 1825) αναφέρει τα εξής για την κατάσταση της παιδείας κατά την τουρκοκρατία: « Οι Τούρκοι εμπόδιζαν τα σχολεία αυστηρότερα και από τας εκκλησίας. Τούτο και άλλαι συγχρόνως αιτίαι εβίαζαν τους Γραικούς να θεωρούν την θρησκείαν ουσιωδώς συνδεδεμένην με τα γράμματα και τα σχολεία , δια τούτο και εις μεγάλας και εις μικράς πόλεις επροσπαθούσαν με δόσιν χρημάτων και με διαφόρους τρόπους να συστένουν σχολεία κρυφίως , όπου και των πτωχών τα τέκνα ανεξόδως εδιδάσκοντο». Η αναφορά αυτή μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Στέφανο Κανέλλο , έναν ένθερμο πατριώτη, οπαδό του Ρήγα Φεραίου , ο οποίος αργότερα πέθανε στην επαναστατημένη Κρήτη. Ο Κανέλλος αλληλογραφούσε με τον Iken από το 1822 την εποχή που βρισκόταν στη Χαϊδελβέργη, προσπαθώντας να ενδυναμώσει τη συμπάθειά του προς τον εξεγερμένο ελληνικό λαό και η εμμονή στις τουρκικές διώξεις της Παιδείας ήταν ένας από τους πλέον πρόσφορους τρόπους να τονωθεί το αίσθημα των φιλελλήνων.

Η δεύτερη μαρτυρία ανήκει στον φαναριώτη λόγιο και στα κατοπινά χρόνια πρεσβευτή της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη Ιάκωβο Ρίζο Νερουλό.

H μαρτυρία του Νερουλού δημοσιεύθηκε στό βιβλίο του Cours de littératuregrecque moderne, ( Γενεύη 1827) .

Στο βιβλίο περιέχεται και ή επιστολή του Κανέλλου προς τον Iken σε γερμανική μετάφραση. Ήταν λοιπόν πολύ πιθανό ό Νερουλός να έγνώριζε το βιβλίο του Iken, και να επηρεάσθηκε από τις θέσεις του Κανέλλου. Σε κάθε περίπτωση πάντως οι μαρτυρίες του Νερουλού είναι αντιφατικές και δείχνουν σύγχυση. Παραδείγματα: Τη μια στιγμή αναφέρει πως οι Οθωμανοί ­ «έμπόδιζον ισχυρώς τήν θρησκείαν και τήν φιλολογίαν τών χριστιανών», και την άλλη πως πάντως δέν τις «κατέτρεχαν αναφανδόν». Ή η αναφορά του πως οι Τούρκοι «άπηγόρευαν επί κεφαλική ποινή… τήν καθίδρυσιν δημοσίων σχολείων» ενώ είναι γνωστή η λειτουργία φημισμένων σχολών τόσο στην Κωνσταντινούπολη όσο και σε άλλες πόλεις . Μια απλή ανάγνωση του βιβλίου αποδεικνύει πως ο Νερουλός είχε αποκλειστικό στόχο να εξάρει τόν ρόλο της παραδοσιακής ηγεσίας της ‘Εκκλησίας και κυρίως των φαναριωτών. ΄Αλλωστε ήταν ένας άνθρωπος της εμπιστοσύνης του Πατριαρχείου. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ως πρεσβευτής της Ελλάδας στην Πόλη έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αναγνώριση του Αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος από το Πατριαρχείο.

Συνοψίζοντας: Το Κρυφό Σχολειό ήταν ένας μύθος επινοημένος από λογίους των χρόνων της Επανάστασης μια «πολιτικά και ιδεολογικά χρήσιμη πλάνη». Ήταν μια κατασκευή που προσφερόταν αποκλειστικά για πολιτική και ιδεολογική χρήση όπως ήταν και το Βασιλικό Διάταγμα του 1838 για την καθιέρωση της 25ης Μαρτίου ως ημερομηνίας έναρξης της Επανάστασης του 1821.Μια «πλάνη» που παγιώθηκε λίγα χρόνια μετά για να στηρίξει τη Μεγάλη Ιδέα που χαρακτήρισε τον ελληνικό 19ο αιώνα

Σημείωση: Το 1997 κυκλοφόρησε από την «Εστία» το εξαιρετικό δοκίμιο του Άλκη Αγγέλου «Το Κρυφό Σχολείο- Χρονικό ενός μύθου» που με μια ολοκληρωμένη παρουσίαση του θέματος αποκαλύπτει τη διαδρομή και τις μεθόδους μέσα από τις οποίες παγιώθηκε ο μύθος του Κρυφού Σχολειού. Σημαντικές επίσης είναι και οι επισημάνσεις του καθηγητή Λίνου Πολίτη στην Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (1980).Δύο σημαντικά βιβλία για το μύθο του Κρυφού Σχολειού.

το διαβάσαμε ΕΔΩ

Posted on 8:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments




Ο Θ. Κολοκοτρώνης με τα παλικάρια του σε μια ανάπαυλα μετά τη μάχη στα Δερβενάκια
Η 25η Μάρτη καταγράφηκε από την αστική ιστοριογραφία ως ημερομηνία έναρξης της ελληνικής εθνικοαπελευθερωτικής Επανάστασης των Ελλήνων στα 1821 . Μέρα σαν τη σημερινή είναι χρήσιμη στην κυρίαρχη τάξη, στην εξουσία της, στους κάθε λογής θεσμούς του εποικοδομήματός της, από την «επίσημη εκπαίδευση», έως την εκκλησία, αλλά και τους φύλακες του κράτους, από το στρατό έως τους άλλους κατασταλτικούς μηχανισμούς, να παιανίζουν θριάμβους για μιαν επανάσταση με κυρίαρχη μορφή την ένοπλη πάλη, με την οποία πλέον καμιά σχέση δεν έχουν και ας την οικειοποιούνται. Πολλές θα είναι οι παράτες των «επισήμων», των μηχανισμών της εξουσίας του κεφαλαίου, αλλά και οι λόγοι που θα εκφωνηθούν για τους ένδοξους προγόνους. Ολοι αυτοί, που τους αγώνες και ιδιαίτερα την ένοπλη μαζική πάλη την αποκαλούν τρομοκρατία, αυτοί που στέλνουν στρατό, συμμετέχοντας σε ιμπεριαλιστικούς, άδικους, πολέμους σε ξένα εδάφη για την υποδούλωση άλλων λαών, προκειμένου να αυξάνεται το μέγεθος του κεφαλαίου, παίρνοντας κάτι ψίχουλα από το μοίρασμα του πλούτου άλλων λαών και κρατών, θα μιλήσουν για ελευθερία. Το ψέμα και η υποκρισία, σ' όλο τους το μεγαλείο, θα θριαμβεύσουν σήμερα, προκειμένου να προβάλουν το νόημα της Επανάστασης κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της καπιταλιστικής τάξης πραγμάτων. Για απελευθέρωση του έθνους θα μιλούν και ας συμμετέχουν στο μακελειό για την υποδούλωση λαών. Να διαφυλάξουμε τα «ιερά και τα όσια» θα πουν και ας κρύβουν τα «ιερά και τα όσια» των επαναστατημένων Ελλήνων για να διαφυλάξουν τη δική τους εξουσία. Γιατί η εξέγερση του 1821 είχε εχθρό την κυρίαρχη εξουσία, που εμπόδιζε το πέρασμα από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό, δηλαδή την κίνηση της ιστορίας, για τη συγκεκριμένη εποχή, προς τα μπρος. Οι Ελληνες με τα όπλα τέτοιον αγώνα έκαναν. Για να ανατρέψουν την εξουσία των Οθωμανών, που τη διαχειρίζονταν μαζί με τους Ελληνες κοτζαμπάσηδες και Φαναριώτες, μαζί και η Εκκλησία.
Η ηγεσία της επίσημης Εκκλησίας και στον ελλαδικό χώρο, όπως και το Φανάρι, ήταν εχθρός της Επανάστασης. Ο συγγραφέας της «Ελληνικής Νομαρχίας», «Ανώνυμος Ελλην», «ξεσκεπάζει και μαστιγώνει αλύπητα τους εχθρούς της Επανάστασης, τους εκμεταλλευτές του λαού, τον κλήρο, τους Φαναριώτες, τους κοτζαμπάσηδες», (Νίκου Μπελογιάννη, «Κείμενα από την απομόνωση»). Είναι επίσης χαρακτηριστικοί οι διάλογοι του Παπαφλέσα με τους κοτζαμπάσηδες και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό στο Αίγιο (τότε Βοστίτσα), στις 26 Γενάρη 1821 , όταν, ως πληρεξούσιος του Αλέξανδρου Υψηλάντη, τους συνάντησε στο σπίτι του Αντρέα Λόντου, προκειμένου να τους πείσει να συμμετάσχουν στην Επανάσταση. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός αρνιόταν την επανάσταση, ρωτώντας: «Πού πολεμοφόδια; Πού όπλα; Πού χρήματα πολυάριθμα; Πού στρατός πεπαιδευμένος; Πού στόλος εφοδιασμένος;». Για να καταλήξει: «...Αλλ' εις την εποχήν ταύτην οποία δείγματα θετικότητας έχομεν, διά να πιστεύσωμεν όσα λέει ο Δικαίος και όσα γράφει ο Υψηλάντης;». Ενώ ο Σωτήρης Χαραλάμπης είπε: «...πιστεύω πως η Ρωσία, όπου έχει την ίδια θρησκεία μ' εμάς, θα συντροφέψει τον Υψηλάντη με στρατεύματα... Μα εμείς εδώ, αφού ξεκάνουμε τους Τούρκους, σε ποιον θα παραδοθούμε; Ποιον θα 'χουμε ανώτερο; Ο ραγιάς, αφού πάρει τα όπλα, δε θα μας ακούει πια και δε θα μας σέβεται και θα πέσουμε στα χέρια εκείνου, που δεν μπορεί να κρατήσει το πιρούνι να φάει! (σ.σ. αυτός ήταν ο Νικήτας Φλέσας, αδελφός του Παπαφλέσα). Κάλλιο οι Τούρκοι κι ο ραγιάς υπόδουλος, παρά λεύτερο έθνος με το λαό να 'χει δικαιώματα»! Αυτό ήταν το πραγματικό τους πρόβλημα. Ο επαναστατημένος λαός, με τα όπλα, θα αφαιρούσε τα προνόμια των κοτζαμπάσηδων, θα αποκτούσε ο ίδιος δικαιώματα.





Η Εξοδος του Μεσολογγίου
Αλλά ο Παπαφλέσας, τους δίνει την πρέπουσα απάντηση: «Η επανάσταση είτε θέτε, είτε όχι θα γίνει! Πάρτε το απόφαση. Αν εσείς γυρεύετε να την εμποδίσετε, εγώ πήρα προσταγή από την Αρχή να ξεσηκώσω το λαό και να την κάνω. Και τότες όποιον βρουν ξαρμάτωτο οι Τούρκοι, ας τον κόψουν...». Για να του ανταπαντήσει ο Παλαιών Πατρών Γερμανός: «Είσαι απατεώνας, άρπαγας, εξωλέστατος!» (Αμβρόσιος Φραντζής «Επιτομή της ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδας, τ. α`, σελ. 98).

Ο χαρακτήρας τηςΗ αστική ιστοριογραφία χαρακτηρίζει την επανάσταση ως εθνικοαπελευθερωτική. Ο χαρακτηρισμός της επανάστασης μόνον ως εθνικοαπελευθερωτικής δεν είναι ολόκληρα σωστός. Αλλωστε, ο χαρακτήρας και οι σκοποί κάθε κοινωνικής επανάστασης καθορίζονται από την εποχή της, η οποία επίσης καθορίζεται από τον κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό στους κόλπους του οποίου ξεσπά, δηλαδή ποιες ήταν οι σχέσεις παραγωγής στην οθωμανική αυτοκρατορία, ποιες ήταν οι κινητήριες κοινωνικές δυνάμεις που παίρνουν μέρος στην επανάσταση, ποιες ηγούνται και την καθοδηγούν και ποιο το αποτέλεσμά της, ποιες σχέσεις παραγωγής εγκαθιδρύθηκαν με την επικράτησή της.
Ο ιστορικός υλισμός μας δίνει το «κλειδί» της μελέτης και ερμηνείας τέτοιων, τεράστιας σημασίας ιστορικών γεγονότων, που σε τελευταία ανάλυση αποτελούν μοχλούς της κοινωνικής εξέλιξης. «Σε μια ορισμένη βαθμίδα της εξέλιξής τους, γράφει ο Μαρξ, οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις έρχονται σε αντίφαση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής ή - πράγμα που αποτελεί μονάχα τη νομική γι' αυτό έκφραση - με τις σχέσεις ιδιοκτησίας, μέσα στις οποίες είχαν κινηθεί ως τώρα. Από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων οι σχέσεις αυτές μεταβάλλονται σε δεσμά τους. Τότε έρχεται μια εποχή κοινωνικής επανάστασης. Με την αλλαγή της οικονομικής βάσης ανατρέπεται, αργότερα ή γοργότερα, ολόκληρο το τεράστιο εποικοδόμημα. Οταν εξετάζουμε τέτοιες ανατροπές, πρέπει να κάνουμε πάντα τη διάκριση ανάμεσα στην υλική ανατροπή, στους οικονομικούς όρους της παραγωγής, που μπορούμε να τους διαπιστώσουμε με ακρίβεια φυσικών επιστημών και στις νομικές, πολιτικές, θρησκευτικές, καλλιτεχνικές ή φιλοσοφικές, κοντολογίς τις ιδεολογικές μορφές μέσα στις οποίες οι άνθρωποι συνειδητοποιούν αυτή τη σύγκρουση και παλεύουν ως τη λύση της» (Καρλ Μαρξ, «Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας», πρόλογος).




Η Επανάσταση του 1821 εναντιώθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την εξουσία της, διεκδικώντας την απελευθέρωση του ελληνικού έθνους. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία επικρατούσαν σχέσεις παραγωγής φεουδαρχικές και στη συγκεκριμένη εποχή ήταν ιστορικά ξεπερασμένες. Αλλωστε, αστικές επαναστάσεις και εγκαθίδρυση καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής είχαν ήδη επιβληθεί σε πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Υπήρχε επομένως ανάγκη αντικατάστασης της φεουδαρχίας από την ανώτερη κοινωνική βαθμίδα, τον καπιταλισμό. Στους κόλπους της αναπτύσσονταν νέες κοινωνικές δυνάμεις, που αντιμετώπιζαν το φρενάρισμα της ανάπτυξής τους τόσο από την εξουσία των Οθωμανών, όσο και των κοτζαμπάσηδων, αλλά και της επίσημης ηγεσίας της Εκκλησίας και του Φαναρίου, που τους βόλευε το παλιό καθεστώς, λόγω των προνομίων που τους παρείχε. Αυτοί αναγκάστηκαν να μπουν στην Επανάσταση, όταν συνειδητοποίησαν ότι, παρά τα δικά τους εμπόδια, είναι αναπόφευκτη και δεν ήθελαν να μείνουν εκτός των τειχών της νέας εξουσίας.
Αλλωστε, ο εθνικοαπελευθερωτικός και ο ταξικός χαρακτήρας της επανάστασης του '21 όχι μόνο δεν αντιπαρατίθενται και δεν αλληλοαναιρούνται, αλλά προϋποθέτουν και συνεπάγονται ο ένας τον άλλο.
Το έθνος είναι προϊόν της διαμόρφωσης του καπιταλισμού. Η διαμορφούμενη μέσα στα πλαίσια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ελληνική αστική τάξη, για να επιβάλει τις δικές της σχέσεις παραγωγής, χρειαζόταν ως προϋπόθεση τη δημιουργία δικού της εθνικού αστικού κράτους.

Οι κινητήριες δυνάμειςΠοιες είναι, όμως, οι κινητήριες δυνάμεις της ελληνικής επανάστασης; Ποιες είναι οι οικονομικές τους δραστηριότητες μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ποια τα ταξικά τους χαρακτηριστικά;
Ο πρώτος βιομηχανικός κλάδος που αναπτύσσεται στον ελλαδικό χώρο είναι η ναυτιλία και, σε άμεση συνάρτηση με αυτήν, η ναυπηγική. Ηταν το αποτέλεσμα της ανάπτυξης του εμπορίου στα πλαίσια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στο οποίο οι Ελληνες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Εμπόριο που για να πραγματοποιείται απαιτεί ανάπτυξη της ναυτιλίας. Αλλωστε, στο 18ο αιώνα, οι Ελληνες έμποροι συναγωνίζονται τους Γάλλους, που ήταν έως τότε οι κυρίαρχοι των εμπορικών δρόμων της ανατολικής Μεσογείου.
Μεγάλη ναυτιλιακή ανάπτυξη υπήρχε στη Δυτική Ελλάδα, στα παράλια της Αιτωλοακαρνανίας και της Ηπείρου. Το Μεσολόγγι ήταν πρωτοπόρο στη ναυπήγηση πλοίων και στα θαλασσινά ταξίδια, όπως και το Γαλαξίδι και το Αιτωλικό. Αντίστοιχα, αναπτύσσεται ναυτιλιακή δραστηριότητα και στα νησιά του Αιγαίου και του Σαρωνικού. Οι Ελληνες καραβοκυραίοι ασχολούνται ταυτόχρονα και με το εμπόριο. Εμπορεύονται τόσο ξένα προϊόντα, όσο και δικά τους. Πρέπει, επίσης, να αναφέρουμε ότι στα τότε αστικά κέντρα που σχεδόν ταυτίζονταν με τα λιμάνια επενδύουν μεγάλοι εμπορικοί οίκοι της Ελλάδας.
Εκτός από τη ναυτιλία, φαίνεται ότι, κατά το 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα, υπάρχει και μια σημαντική ανάπτυξη στη βιοτεχνία. Περιπτώσεις όπως ο συνεταιρισμός στα Αμπελάκια, καθώς και η αστική ανάπτυξη των Ιωαννίνων, επί Αλί Πασά, είναι αρκετά γνωστές. Η βιοτεχνική - βιομηχανική παραγωγή στον ελλαδικό χώρο εκείνης της εποχής καλύπτει το 30% της συνολικής παραγωγής με κύριες βιοτεχνικές - βιομηχανικές δραστηριότητες τη ναυτιλία, την υφαντουργία - νηματουργία και τη σαπωνοποιία.
Βεβαίως η Οθωμανική Αυτοκρατορία, από τη μια συνέβαλε αντικειμενικά στη διαμόρφωση της ελληνικής αστικής τάξης γιατί την είχε ανάγκη για τη διεξαγωγή του εμπορίου και της ναυτιλίας, από την άλλη, όμως, οι φεουδαρχικές σχέσεις παραγωγής φρενάριζαν την ανάπτυξή της. Οι Ελληνες, για να μπορέσουν να αναπτύξουν την επιχειρηματική τους δράση στις συγκεκριμένες συνθήκες, ιδρύουν παροικίες σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη. Στο βαλκανικό και κεντροευρωπαϊκό χώρο, οι Ελληνες ελέγχουν τις χερσαίες μεταφορές, όπως ελέγχουν και ένα μεγάλο μέρος των θαλάσσιων μεταφορών στην ανατολική Μεσόγειο. Υπάρχουν και οι περιπτώσεις Ελλήνων επιχειρηματιών, των οποίων η έδρα των επιχειρήσεων βρίσκεται μέσα στον οθωμανικό χώρο, αλλά οι επιχειρηματικές τους δραστηριότητες εκτείνονται και στο εξωτερικό.
Οι Ελληνες των παροικιών, ζώντας σε κέντρα του εξωτερικού, έρχονται περισσότερο σε επαφή με το Διαφωτισμό και τα «γαλλικά γράμματα» και συντελούν πολύ ουσιαστικά στη διαμόρφωση ιδεολογίας και πολιτικών στόχων για ολόκληρη την τάξη.

Οι ιδεολογικές επιδράσειςΗ ιδεολογία αυτή είναι εθνική ιδεολογία: Η ανάγκη διαμόρφωσης ενιαίας εσωτερικής αγοράς οδηγεί στη διατύπωση του αιτήματος για συγκρότηση εθνικού κράτους. Είναι γνωστό ότι το συνειδησιακό υπόβαθρο που διαμορφώθηκε και ώθησε στην Επανάσταση του 1821 ήταν η Γαλλική αστική Επανάσταση του 1789 και το μεταλαμπάδιασμα των ιδεών της (ελευθερία - ισότητα - αδελφότητα), κυρίως από τον Κοραή, τον «Ανώνυμο Ελληνα» με την «Ελληνική Νομαρχία» και τον Ρήγα. Ο Ρήγας, μάλιστα, είχε συλλάβει την ιδέα της επανάστασης σ' όλα τα Βαλκάνια, γιατί θεωρούσε ότι η απελευθερωτική δύναμη όλων των Βαλκάνιων μαζί ήταν πολλαπλάσια μεγαλύτερη, ενάντια στη φεουδαρχία των Οθωμανών, από τον ξεσηκωμό ενός ενός έθνους ξεχωριστά. Αλλά φαίνεται ότι δεν ήταν σ' όλα τα Βαλκάνια ώριμες οι υποκειμενικές προϋποθέσεις για τον κοινό επαναστατικό ξεσηκωμό, σε συνδυασμό με τα εμπόδια από τα αστικά κράτη της Δυτικής Ευρώπης, που δεν καλόβλεπαν την επανάσταση ενάντια στους Οθωμανούς, με τους οποίους είχαν αναπτύξει οικονομικές σχέσεις με μεγάλα οφέλη και τα οποία σε μιαν ενδεχόμενη επανάσταση δε θεωρούνταν διασφαλισμένα.
Βέβαια, δεν είναι μόνον η αστική τάξη που πήρε μέρος στην επανάσταση του '21, αλλά και η αγροτιά. Στις περιοχές όπου επικράτησε η επανάσταση, κυρίαρχη παραγωγική μονάδα ήταν ο μικρός ελεύθερος κλήρος. Υπήρχαν, ωστόσο, και όχι λίγοι ακτήμονες αγρότες. Απ' αυτούς κυρίως προέρχονταν τα ένοπλα τμήματα της επανάστασης. Ακριβώς επειδή πλήρωνε βαρείς φόρους στους Οθωμανούς, είδε στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα ένα βασικό όρο για την επιβίωσή της. Υπερασπίστηκε τον κλήρο της με τα όπλα και διεκδίκησε έντονα τη διανομή των κτημάτων που άφησαν πίσω τους οι Οθωμανοί.

Το σύγχρονο νόημαΤο κύριο, που σαν αποτέλεσμα του ένοπλου ξεσηκωμού κατακτήθηκε στην Ελλάδα με την Επανάσταση, είναι η δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού εθνικού κράτους. Ηταν ένα άλμα μπροστά στην ιστορική εξέλιξη, που συνέβαλε επίσης στην αποσύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Αυτό το συμπέρασμα έχει διπλή σημασία για τις σύγχρονες συνθήκες: Η μία είναι η ίδια η Επανάσταση σαν πράξη, το αναπόφευκτό της, όταν οι παλιές σχέσεις φρενάρουν τις νέες δυνάμεις. Η δράση των καταπιεσμένων λαϊκών μαζών ενάντια στην παλιά εξουσία και την ξεπερασμένη ιστορικά κοινωνία, για την ανατροπή της και την εγκαθίδρυση της νέας εξουσίας και την οργάνωση της νέας ανώτερης κοινωνικής βαθμίδας. Οταν οι λαοί συνειδητοποιήσουν την αναγκαιότητα της δικής τους απελευθέρωσης, τότε η δύναμη της δράσης τους γίνεται ακατανίκητη και καμιά εξουσία δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην επαναστατική τους πάλη. Η Επανάσταση του 1821 ήταν επανάσταση που σαν αποτέλεσμα, μαζί με την απελευθέρωση του έθνους, άνοιξε την πρώτη σελίδα της νέας κοινωνίας, του καπιταλισμού. Αυτή είναι η δεύτερη μεγάλη σημασία της, το γεγονός, δηλαδή, ότι ως αποτέλεσμα της νικηφόρας επανάστασης είναι το πέρασμα από μια κατώτερη κοινωνική βαθμίδα στην ανώτερη.
Στις σημερινές συνθήκες, το μήνυμα και το νόημά της έχουν επίσης το δικό τους περιεχόμενο. Μόνο που αυτό έχει σχέση με τη σκοπιά που κάθε κοινωνική δύναμη προσεγγίζει και τα τότε ιστορικά γεγονότα και τη σύγχρονη πραγματικότητα. Σήμερα ο καπιταλισμός ιστορικά είναι ξεπερασμένος. Βρίσκεται στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο, το στάδιο της αντίδρασης και αυτό το αισθάνεται καθημερινά η εργατική τάξη και τ' άλλα λαϊκά στρώματα ως την πιο αβάσταχτη κοινωνική καταπίεση και εκμετάλλευση, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, την κρίση και την καταστολή. Είναι καπιταλισμός που σαπίζει και παρασάπισε και ως τέτοιος πρέπει να αντικατασταθεί από την επόμενη κοινωνική βαθμίδα.
Η πολιτική, των αντιδραστικών, σε βάρος της εργατικής τάξης, και του λαού, αναδιαρθρώσεων εντείνει την εκμετάλλευση, τη φτώχεια, την ανεργία, την εξαθλίωση, αυξάνει τις κοινωνικές ανισότητες, συγκεντρώνει ολοένα και μεγαλύτερο πλούτο στα χέρια των λίγων ισχυρών επιχειρηματιών, κλέβοντάς τον από τους άμεσους παραγωγούς του, τους ανθρώπους του μόχθου.
Επομένως σήμερα η ανάγκη της κατάργησης της εκμετάλλευσης συνδέεται με την αντικατάσταση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας με την κοινωνική, το πέρασμα από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.
Η πολιτική του αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού δημοκρατικού μετώπου πάλης για τη λαϊκή εξουσία, που θα οργανώσει τη λαϊκή οικονομία, αποτελούν το σύγχρονο νόημα του 1821 .
Αλλά χωρίς τον επαναστατικό ξεσηκωμό όλων των τότε καταπιεσμένων δε θα υπήρχε αυτό το ιστορικό γεγονός και το αποτέλεσμά του. Ετσι και τώρα η εργατική τάξη, τ' άλλα λαϊκά στρώματα της πόλης και του χωριού, η νεολαία, οι εργαζόμενες γυναίκες, συγκροτώντας το δικό τους αντίπαλο δέος, το αντιιμπεριαλιστικό, αντιπολεμικό δημοκρατικό μέτωπο πάλης, μπορούν να οργανώσουν τη δική τους αντεπίθεση για τη δική τους εξουσία. Και τότε οι λαϊκές δυνάμεις με επικεφαλής την εργατική τάξη θα 'ναι υπερήφανες, γιατί, ως συνεχιστές της ιστορίας, θα δημιουργούν το δικό τους μέλλον.

το διαβάσαμε ΕΔΩ

Posted on 6:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments



Ήταν 24 Μάρτη 1999, πριν από δεκαοκτώ χρόνια, όταν άρχιζε το μακελειό που κράτησε 78 μέρες. Ήταν η αρχή του τέλους για την Γιουγκοσλαβία. Μια χώρα που ο λαός της όρθωσε το ανάστημά του στις μεραρχίες του Χίτλερ, δεν υπάρχει πια. Τη διέλυσε το ΝΑΤΟ σε συνεργασία με την ΕΕ.

Οι χειροκροτητές της θηριωδίας των χιλιάδων νεκρών, των «παράπλευρων απωλειών», των ΝΑΤΟικών «λαθών», των εκτελέσεων αμάχων, του βομβαρδισμού νοσοκομείων, σχολείων, ΜΜΕ και νεκροταφείων (!), αυτοί που κόβουν και ράβουν στα μέτρα τους το Διεθνές Δίκαιο, υποστήριζαν τότε ότι τα αμερικανικά «Στελθ» αποτελούσαν προάγγελο της «δημοκρατίας» και της «ειρήνης» στα Βαλκάνια και τον κόσμο.

Η αλήθεια είναι ότι εκείνος ο πόλεμος, που έγινε με πρόσχημα τα «δικαιώματα των μειονοτήτων», εξελίχτηκε σε «προληπτικό πόλεμο» στο Αφγανιστάν και μετεξελίχτηκε σε «ανθρωπιστικό πόλεμο» στο Ιράκ. Μετά ακολούθησαν από Λιβύη μέχρι Συρία.

Στον έναν μόλις χρόνο από τη λήξη των βομβαρδισμών στο «απελευθερωμένο» Κοσσυφοπέδιο είχαν συμβεί τα εξής:

4.121 επιθέσεις εναντίον Σέρβων Κοσσοβάρων, 757 Σέρβοι δηλώνονταν αγνοούμενοι, είχαν καταστραφεί 1.134 εκκλησίες, 102 μοναστήρια, 6 οστεοφυλάκια, 96 πύργοι και άλλα ιστορικά μνημεία. Φυσικά πρέπει να προστεθούν και δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες Σέρβοι από την περιοχή.Στις 78 μέρες της «ανθρωπιστικής» τους δράσης που ξεκίνησε στις 24/03/1999 λίγο πριν τις 9 το βράδυ όταν και ήχησαν οι σειρήνες στην Πρίστινα, στο Βελιγράδι, στην Ποντγκόριτσα, στο Νόβισαντ, τα βομβαρδιστικά του ΝΑΤΟ πραγματοποίησαν 35.788 μαχητικές αποστολές εναντίον 200 γιουγκοσλαβικών πόλεων.

Το Κοσσυφοπέδιο και όλη η Γιουγκοσλαβία έγινε στόχος ακόμα και απαγορευμένου τύπου βομβών με θύματα χιλιάδες αμάχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού Πενταγώνου, η μία στις πέντε βόμβες που έπληξαν τη Γιουγκοσλαβία, δηλαδή περίπου 500.000 βόμβες, περιείχαν απεμπλουτισμένο ουράνιο.

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι επιδρομείς εξαπέλυσαν κατά της Γιουγκοσλαβίας 35.450 δέσμες βομβών διασποράς, οι οποίες είναι απαγορευμένες από τις διεθνείς συνθήκες.

Η επίθεση του ΝΑΤΟ έγινε με πρόσχημα τα «ανθρώπινα δικαιώματα». Η αλήθεια είναι ότι όταν το 1999 αναπτύχθηκαν οι ΝΑΤΟικές δυνάμεις στην περιοχή, καταγράφτηκαν 547 δολοφονίες και 932 απαγωγές Σέρβων, ενώ έως το 2009 και με σταθερή τη ΝΑΤΟική παρουσία στο Κόσσοβο, οι αριθμοί ήταν: 1.192 δολοφονίες, 1.303 απαγωγές και 1.305 τραυματισμοί.

Η Γιουγκοσλαβία αποτέλεσε το πειραματικό εργαστήριο για την σε ευρωπαϊκό έδαφος εμπέδωση της παγκόσμιας «νέας τάξης» μέσω των βομβαρδιστικών. Αμέσως μετά τους βομβαρδισμούς, είχε και μια ακόμα πρωτιά: Έγινε το πειραματικό εργαστήριο για την εφαρμογή της «νέας τάξης» και με τη μέθοδο της κάλπης, και με τη μέθοδο των εκλογών.

Στη μετά τους βομβαρδισμούς Γιουγκοσλαβία «αναγεννήθηκε» μέχρι και ο «πρίγκιψ Καραγεώργεβιτς», ο τύπος που τον έφερε ο Γιώργος Παπανδρέου στην Αθήνα και τον αποκαλούσε «υψηλότατο».

Στη μετα-βομβαρδισμένη Γιουγκοσλαβία το πολιτικό δολάριο είχε μεγάλη πέραση: Σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια υπολόγιζε η «Ουάσιγκτον Ποστ» τα χρήματα που μέσω της CIA έπαιξαν το δικό τους ρόλο στις εκλογές στη Γιουγκοσλαβία μετά την επιδρομή…

Η «δημοκρατικότερη» εξέλιξη της επέμβασης του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια ήταν φυσικά η απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου από τη Σερβία. Μέχρι να φτάσουμε εδώ, είχαν προηγηθεί οι εκλογές – παρωδία στο Κοσσυφοπέδιο με απόντες βεβαίως τους Σέρβους, και με παρόντες τους δολοφόνους του UCK.

Να θυμίσουμε ότι ο πρώτος ΝΑΤΟικός επίτροπος του Κοσσυφοπεδίου, ο κατοπινός υπουργός Εξωτερικών του Σαρκοζί, ο «σοσιαλιστής» Κουσνέρ, είχε δηλώσει ότι: «Οι εκλογές αυτές υπήρξαν οι καλύτερες που έχουν διεξαχθεί ποτέ στα Βαλκάνια». Σήμερα στο Κοσσυφοπέδιο δεσπόζει η μεγαλύτερη αμερικανοΝΑΤΟική βάση που υπάρχει σε ολόκληρο τον κόσμο…

Με τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, λύθηκαν πολλά στόματα. Ένα από αυτά ήταν του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Βρετανίας, λόρδου Οουεν. Το άρθρο του στην «Ουάσιγκτον Ποστ», την επομένη των βομβαρδισμών, είχε τον εξής εύγλωττο τίτλο: «Επανασχεδιάστε το χάρτη των Βαλκανίων».

Τι έλεγε η τότε ελληνική κυβέρνηση για όλα αυτά; Σύμφωνα με τον τότε υπουργό Εξωτερικών, τον κ. Γ. Παπανδρέου, τα σύνορα στην περιοχή δε θα έπρεπε να αλλάξουν, αλλά (διότι υπάρχει και ένα «αλλά»), αν αλλάξουν με «βελούδινο διαζύγιο» τότε ο κ. Παπανδρέου δε θα είχε πρόβλημα! Όπως αντιλαμβάνεστε, ένας νέος θεωρητικός είχε γεννηθεί. Ο θεωρητικός των «βελούδινων» πολέμων…

Τα Βαλκάνια, η Γιουγκοσλαβία, δεν επελέγησαν τυχαία ως πεδίο θερμής εφαρμογής του νέου ΝΑΤΟικού δόγματος. Τα Βαλκάνια, με την έννοια της γεωστρατηγικής τους θέσης, δεν είναι μια οποιαδήποτε περιοχή. Είναι η περιοχή που έγινε σταυροδρόμι δυο Παγκόσμιων Πολέμων. Είναι η περιοχή που το σχέδιο του Γ΄ Ράιχ για την προέλασή του στην Ανατολή προϋπέθετε την κατάτμησή της. Η επέλαση της «νέας τάξης», λοιπόν, στη γεωγραφική περιφέρεια που ο Μπρζεζίνσκι έχει βαφτίσει «Ευρασία», προϋπέθετε τη ΝΑΤΟποίηση των Βαλκανίων.

Πώς ενήργησε στις συνθήκες της ΝΑΤΟικής θηριωδίας η Ελλάδα;

Όπως θυμούνται οι πάντες, η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ισχυριζόταν ότι «η Ελλάδα ΔΕΝ συμμετείχε στον πόλεμο»! Στα πλαίσια αυτής της «μη συμμετοχής», ήταν το ΠΑΣΟΚ των κ. κ. Σημίτη – Παπανδρέου που:


Μετέτρεψε την Ελλάδα σε διοικητικό κέντρο του πολέμου των 78 ημερών,
κατέστησε την Ελλάδα ένα παντός καιρού διαμετακομιστικό κέντρο των πεζοναυτών που «εξανθρώπιζαν» τα Βαλκάνια,
έστειλε το αντιτορπιλικό «Θεμιστοκλής» στην Αδριατική υπό τη σημαία του ΝΑΤΟ,
παραχώρησε το Λιτόχωρο για την απόβαση των ΝΑΤΟικών,
παραχώρησε ακόμα και τις εθνικές οδούς της χώρας για να περνούν τα τανκς των «συμμάχων».
Η κυβέρνηση που «δεν συμμετείχε» στο έγκλημα, ήταν η κυβέρνηση που, σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία του ΓΕΕΘΑ, από την έναρξη του πολέμου μέχρι τα τέλη Σεπτέμβρη 1999, έδωσε την άδεια να περάσει από τη Θεσσαλονίκη με κατεύθυνση το Κοσσυφοπέδιο η ακόλουθη ΝΑΤΟική δύναμη πυρός:


1000 αεροσκάφη,
420 πλοία,
510 σιδηροδρομικοί συρμοί με πολεμικό υλικό,
1.400 φάλαγγες στρατιωτικών οχημάτων διαφόρων τύπων,
60.000 στρατιώτες…
Η κυβέρνηση – που «δεν συμμετείχε» – μετέτρεψε την Ελλάδα σε μόνιμο ΝΑΤΟικό πολεμικό ορμητήριο.

Όσα έγιναν το 1999 και όσα ακολούθησαν δεν εμπόδισαν τις «πατριωτικές φιέστες» πάνω στο πτώμα της Γιουγκοσλαβίας. Να θυμίσουμε μόνο τούτο: Μερικούς μήνες μετά τη λήξη των βομβαρδισμών, ο τότε υπουργός Αμυνας, ο Ακης Τσοχατζόπουλος, έστησε ειδική φιέστα στο Ουρόσεβατς (σσ: το Ουρόσεβατς είναι μία από τις περιοχές που ομολογημένα επλήγη με βόμβες ουρανίου και πλουτωνίου).

Αλλά δεν ήταν μόνος του. Είχε στο πλευρό του τη ΝΔ και το ΣΥΝ. Σ’ εκείνη τη φιέστα ήταν που έλαμψε το αστέρι της κ. Δαμανάκη, που για λογαριασμό του ΣΥΝ (τότε), απευθυνόμενη στους Έλληνες φαντάρους που συμμετείχαν στη ΝΑΤΟική δύναμη κατοχής του Κοσσυφοπεδίου, προέβη στην ακόλουθη δήλωση:

«Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε, μας βγάζετε ασπροπρόσωπους και η Ελλάδα μπορεί να είναι περήφανη για σας»!Ήταν υπερήφανη, δηλαδή, η κ. Δαμανάκη (του ΣΥΝ, τότε) επειδή Έλληνες φαντάροι λειτουργούσαν σαν μισθοφόροι του ΝΑΤΟ. Ένιωθε ότι βγαίνει ασπροπρόσωπη η κυρία Δαμανάκη (του ΣΥΝ τότε και επίτροπος της ΕΕ κατόπιν) από το γεγονός ότι Έλληνες φαντάροι βρίσκονται εκτός των συνόρων της χώρας και εκτελούν τις διαταγές των Αμερικανών.

Ο πόλεμος κατά της Γιουγκοσλαβίας ήταν μια «πρόβα τζενεράλε» και για το «Διεθνές Δίκαιο» του 21ου αιώνα. Απόδειξη ότι η προσφυγή της Γιουγκοσλαβίας εναντίον εκείνων που τη βομβάρδισαν απορρίφθηκε.

Όπως είχε ανακοινώσει η εισαγγελεύς του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης (στα κελιά του οποίου δολοφονήθηκε ο Μιλόσεβιτς), η διεθνής κοινότητα θεώρησε αβάσιμους τους λόγους που επικαλέστηκε η Γιουγκοσλαβία όταν ζήτησε να απαγγελθεί η κατηγορία της γενοκτονίας εναντίον του Κλίντον, του Μπλερ, του Σολάνα, του Κλαρκ και της υπόλοιπης παρέας.

Ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία ήταν η αρχή. Το είχε άλλωστε ξεκαθαρίσει ο Κλίντον:

«Αυτό που κάναμε στο Κοσσυφοπέδιο μπορούμε να το ξανακάνουμε τώρα, μπορούμε να το κάνουμε αύριο αν είναι αναγκαίο, είτε στην Αφρική, είτε στην Κεντρική Ευρώπη», ήταν τα λόγια του, τον Ιούνη του 1999.Το έγκλημα κατά της Γιουγκοσλαβίας ήταν το τέλος των μύθων.

Μύθος πρώτος: «Αν φύγει το ΝΑΤΟ από τα Βαλκάνια θα γίνει σφαγή», μας έλεγαν.

Με τι μας απειλούσαν δηλαδή; Μας απειλούσαν και μας απειλούν με κάτι που ήδη γίνεται, και γίνεται επειδή ακριβώς υπάρχει το ΝΑΤΟ στην περιοχή. Το ΝΑΤΟ «ήρθε να φέρει την ειρήνη» και στο μεταξύ οι Ουτσεκάδες σκοτώναν Σκοπιανούς, οι Σκοπιανοί καταδίωκαν Αλβανούς, οι Αλβανοί δολοφονούσαν Σέρβους, οι Σέρβοι της Βοσνίας εκτελούσαν Βόσνιους μουσουλμάνους, οι μουσουλμάνοι της Βουλγαρίας ζητούσαν αυτονομία, οι πράκτορες της CIA αλώνιζαν και αλωνίζουν στο Μαυροβούνιο, και κατά τ’ άλλα, το ΝΑΤΟ …φέρνει την ειρήνη.

Είναι το ίδιο ΝΑΤΟ που σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ το φέρνει στο Αιγαίο σαν …ναυαγοσώστη και που η κυβέρνηση του με τους ΑΝΕΛ παζαρεύει την ίδρυση νέας βάσης του στην Κάρπαθο!

Μύθος δεύτερος: «Να μη φύγουν το ΝΑΤΟ και η ΕΕ από τα Βαλκάνια για να μην αλλάξουν τα σύνορα».

Με τι μας απειλούσαν δηλαδή; Μας απειλούσαν και μας απειλούν με τα αποτελέσματα ενός εγκλήματος που ήδη διαπράττεται. Αρχής γενομένης από την απόφαση της ΕΕ το Δεκέμβρη του 1991, όλα αυτά τα χρόνια της ευρωενωσιακής και ευρωατλαντικής παρουσίας στα Βαλκάνια, τα Βαλκάνια γέμισαν προτεκτοράτα. Τα σύνορα έχουν ήδη αλλάξει.

Κάτι ακόμα: Αυτοί που τότε διέλυσαν μια χώρα στο όνομα της προστασίας των μουσουλμανικών μειονοτήτων, είναι οι ίδιοι που σήμερα πνίγουν μουσουλμάνους πρόσφυγες στο Αιγαίο, είναι οι ίδιοι που, αφού κατασκεύασαν τους ισλαμοφασίστες τύπου ISIS και έφεραν τον πόλεμο στα σπίτια μας με τις τρομοκρατικές επιθέσεις από Λονδίνο μέχρι Μπατακλάν, ελεεινολογούν το Ισλάμ στο όνομα της δυτικής «ανεκτικότητας»…

Πηγή: imerodromos.gr

Posted on 4:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments



Σε μια επίμονη αλλά μοναχική εκστρατεία επιδόθηκε ο αντιπρόεδρος της ΝΔ Άδωνις Γεωργιάδης για να διαψεύσει το δημοσίευμα του Documento της προηγούμενης Κυριακής, που αποδείκνυε πως νομοθέτησε με περίεργο τρόπο για μια κατηγορία φαρμάκων, τα φάρμακα υψηλού κόστους (ΦΥΚ), έξι μέρες προτού φύγει από το υπουργείο Υγείας.
Όπως μάλιστα παραδέχθηκε ο ίδιος σε μια από τις πολλές τηλεοπτικές εμφανίσεις του, όταν υπέγραψε την υπουργική απόφαση γνώριζε πως πολύ σύντομα θα έπαυε να είναι υπουργός. Παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον τα στοιχεία που αποδεικνύουν τη σπουδή με την οποία ο Αδωνης Γεωργιάδης υπέγραψε την απόφαση. Έτσι, το φύλλο 1.530 της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (10 Ιουνίου 2014), στο οποίο ο Γεωργιάδης αφαιρεί εκπτώσεις που ως τότε είχαν τα ακριβά φάρμακα, είναι το μοναδικό που έχει άλλη μορφή από τα τεύχη του ΦΕΚ που βγαίνουν από το τυπογραφείο. Το συγκεκριμένο τεύχος δεν έχει την κανονική σελιδοποίηση των ΦΕΚ , αλλά το κείμενο έχει τυπωθεί ως «χύμα» κείμενο μορφής word. Κάποιοι προφανώς βιάζονταν πάρα πολύ και δεν προλάβαιναν καν να κάνουν σελιδοποίηση. Ο αντιπρόεδρος της ΝΔ, μένοντας ουσιαστικά ακάλυπτος από το κόμμα του που δεν πήρε θέση μετά τις αποκαλύψεις, αποφάσισε να πείσει μόνος του το κοινό, σπάζοντας ρεκόρ εμφανίσεων σε κανάλια και ραδιόφωνα. Στις εμφανίσεις του αυτές ο Αδωνης Γεωργιάδης επέλεξε να παίξει με δυσνόητους όρους που δεν μπορεί να αντιληφθεί το κοινό (όπως rebate και glow back) και να δημιουργήσει εικόνα ειδικού. Στην πραγματικότητα, τα πράγματα είναι απλά. Ας τα δούμε έτσι.

Για τι κατηγορεί τον Γεωργιάδη το Documento

Στις 3 Ιουνίου 2014 ο Άδωνις Γεωργιάδης υπέγραψε υπουργική απόφαση που αφορούσε την τιμολόγηση φαρμάκων. Σε αυτή την απόφαση κατάργησε τη λεγόμενη Ειδική Χονδρική Τιμή. Η Ειδική Χονδρική παρείχε έκπτωση στην προμήθεια των ακριβών φαρμάκων και χαμηλές λιανικές τιμές με βάση τις οποίες αποζημίωνε ο ΕΟΠΥΥ. Ο Αδ. Γεωργιάδης υποστηρίζει πως κατήργησε την έκπτωση αυτή (13%) για να μπουν τα φάρμακα και στα ιδιωτικά φαρμακεία. Επιπλέον, υποστηρίζει πως μπορεί να κατάργησε την έκπτωση του 13%, αλλά έβαλε rebate σε αυτά τα φάρμακα, δηλαδή εκπτώσεις.

Ψέμα πρώτο. Η κατάργηση της έκπτωσης στις 3 Ιουνίου 2014 έγινε γιατί μπήκαν στα ιδιωτικά φαρμακεία.

Η κυκλοφορία αυτών των φαρμάκων στα ιδιωτικά φαρμακεία δεν έγινε με αυτή την υπουργική απόφαση, αλλά με νόμο που προηγήθηκε. Στο τεύχος 261 του ΦΕΚ (9 Δεκεμβρίου 2013) ορίζεται στο άρθρο 22 «Τιμολόγηση των φαρμάκων και συναφή θέματα» πως «τα φαρμακευτικά προϊόντα του άρθρου 12 του ν. 3816/2010 (ΦΥΚ) διατίθενται στους ασθενείς από τα τρία κανάλια διανομής (νοσοκομεία, φαρμακεία ΕΟΠΥΥ, ιδιωτικά φαρμακεία)». Δηλαδή τα φάρμακα αυτά έχουν μπει στα ιδιωτικά φαρμακεία ήδη από το 2013.

Επιπλέον, σε υπουργική απόφαση του Αδ. Γεωργιάδη στις 21 Ιανουαρίου 2014 –και ενώ έχουν μπει τα φάρμακα στα ιδιωτικά φαρμακεία– συνεχίζει να υπάρχει η Ειδική Χονδρική Τιμή, δηλαδή η έκπτωση. Αρα η κατάργησή της πραγματοποιήθηκε για άλλους λόγους και όχι γιατί τα ΦΥΚ μπήκαν στα ιδιωτικά φαρμακεία.

Ψέμα δεύτερο. Η κατάργηση της έκπτωσης του 13% αντισταθμίστηκε από rebates, επιστροφές που συμφωνήθηκαν με τις φαρμακοβιομηχανίες.

O Αδ. Γεωργιάδης σκόπιμα χρησιμοποιεί τη λέξη rebate για να δημιουργήσει σύγχυση. Τα rebates τα οποία προβλέπονται στην υπουργική του απόφαση δεν έχουν καμιά σχέση με τα rebates που τελικά ίσχυσαν, με υπουργική απόφαση του Μάκη Βορίδη και όχι δική του. Δηλαδή τα ΦΥΚ δεν έχουν μόνο rebate όγκου (που δίνεται σε σχέση με τις πωλήσεις) αλλά και rebate που μπαίνει πέραν των άλλων επιστροφών, «ώστε η τελική τιμή αγοράς για τον ΕΟΠΥΥ να είναι αντίστοιχη με εκείνη που επιτυγχάνεται όταν προμηθεύεται το φάρμακο αυτό από τα φαρμακεία του», όπως χαρακτηριστικά προβλέπει η απόφαση του διαδόχου του. Συνεπώς, ο Αδ. Γεωργιάδης με λαθροχειρία κάνει χρήση του όρου rebate σαν να είναι μονοσήμαντος.

Η κλειστή δαπάνη και το claw back

O Γεωργιάδης χρησιμοποιεί ως επιχείρημα πως ακόμη και αν καταργήθηκαν οι εκπτώσεις στα ΦΥΚ το δημόσιο δεν ζημιώθηκε, γιατί η φαρμακευτική δαπάνη είναι κλειστή και αν οι φαρμακευτικές την υπερβούν πληρώνουν ρήτρες σε ποσοστό ίσο με την υπέρβαση.

Φυσικά, πρόκειται για επιχείρημα-πυροτέχνημα. Γιατί, για παράδειγμα, εάν η πραγματική φαρμακευτική δαπάνη είναι 2 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, οι εταιρείες να προχωρήσουν σε πωλήσεις της τάξης των 2,2 δισ. (γιατί αυτό είναι το πλαφόν) μέσα από κατάργηση εκπτώσεων; Αν το δημόσιο μπορεί να αγοράσει ό,τι αγοράζει με συγκεκριμένη έκπτωση, μπορεί κάποιος υπουργός να καταργήσει την έκπτωση γιατί έχει περιθώριο στην ανώτερη προβλεπόμενη δαπάνη; Δεν είναι αυτό ζημιά του δημοσίου;

Ας δούμε όμως τι λέει ο ΕΟΠΥΥ και όχι εμείς για την κλειστή δαπάνη. Στις 28 Αυγούστου 2013, όταν συζητείται το θέμα να μπουν τα ΦΥΚ στα ιδιωτικά φαρμακεία, λέει σε έγγραφό του με αριθμό πρωτοκόλλου Γ31/1326: «Η χορήγηση των φαρμάκων του παραρτήματος 1β (πρόκειται για τα ΦΥΚ) και από τα ιδιωτικά φαρμακεία πλην των φαρμακείων ΕΟΠΥΥ και των φαρμακείων των Κρατικών Νοσοκομείων, θα οδηγήσει σε αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης του ΕΟΠΥΥ». Πώς λοιπόν αυξάνεται η φαρμακευτική δαπάνη για τον ΕΟΠΥΥ αφού πρόκειται για κλειστή δαπάνη και τελικώς δεν την πληρώνει ο ΕΟΠΥΥ; Το έγγραφο εξηγεί πως «έχουν επιτευχθεί επιπλέον εκπτώσεις από τις φαρμακευτικές εταιρείες… και σε περίπτωση που τα φάρμακα αυτά χορηγηθούν και από τα ιδιωτικά φαρμακεία χάνονται τα παραπάνω πλεονεκτήματα, καθώς οι ασφαλισμένοι επ’ ουδενί θα έχουν γνώμονα τον περιορισμό της δαπάνης του Οργανισμού και θα κινηθούν αποκλειστικά προς τα ιδιωτικά φαρμακεία». Σημειώνει δε πως «το οικονομικό όφελος που προκύπτει από τη χορήγηση των φαρμάκων του νόμου 3816 (ΦΥΚ) από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ το έτος 2012 ανήρθε σε 92.494.268,68 ευρώ και εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 85 εκατ. ευρώ το 2013».

Άρα υπάρχει οικονομική απώλεια από τη διοχέτευση των ΦΥΚ στα ιδιωτικά φαρμακεία, πολύ δε περισσότερο όταν γίνεται και με κατάργηση της έκπτωσης, όπως έγινε από τον Αδ. Γεωργιάδη.

Κερδίζουν οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες, χάνουν οι μικρές

Ο χαμένος όμως δεν είναι μόνο το δημόσιο, αλλά και οι μικρές φαρμακευτικές. Το glow back είναι η αποζημίωση που δίνουν οι φαρμακευτικές εάν γίνει υπέρβαση της προβλεπόμενης φαρμακευτικής δαπάνης. Κάθε φαρμακευτική εταιρεία καταβάλλει ποσό που αναλογεί στην ποσοστιαία υπέρβαση που υπήρξε. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Εστω ότι η φαρμακευτική δαπάνη ήταν 2,3 δισ. τη χρονιά που πέρασε, υπερβαίνοντας το όριο κατά 15%. Ας πούμε πως οι πέντε μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες (φυσικά και η Novartis) έχουν τζίρο 600, 400, 300, 200 και 100 εκατ. ευρώ. Συνολικά συγκεντρώνουν 1,6 δισ. της δαπάνης. Οι υπόλοιπες 16 μικρές φαρμακευτικές, με τζίρους 40-60 εκατ. η καθεμία, έχουν τα υπόλοιπα 700 εκατ. Κάθε εταιρεία –και οι μικρές– θα πληρώσει το 15% της υπέρβασης, αν και συμμετέχουν διαφορετικά στη διαμόρφωση της υπέρβασης. Ετσι, εάν η Novartis είναι αυτή που έχει τζίρο 600 εκατ. ευρώ θα επιστρέψει 90 εκατ. (15%) ενώ συμμετέχει με 26% στη συνολική δαπάνη. Η μικρή εταιρεία με 50 εκατ. ευρώ τζίρο θα επιστρέψει 7,5 εκατ. (15 %) ενώ η συμμετοχή της στο σύνολο της δαπάνης είναι μόλις 2,6 %.

Σε όλα αυτά που συνθέτουν το γκρίζο τοπίο της φαρμακευτικής δαπάνης και των όρων που την προσδιορίζουν πρέπει να συνυπολογίσουμε πως φάρμακα αξίας 250 περίπου εκατ. ευρώ κάθε χρόνο, τα νοσοκομειακά φάρμακα, είναι εκτός glow back. Ετσι, εάν οι φαρμακευτικές δίνουν φάρμακα σε νοσοκομεία υπερβαίνοντας την προβλεπόμενη δαπάνη, αυτό είναι εκτός της διαδικασίας επιστροφών.

Άρα η κλειστή δαπάνη όχι μόνο δεν είναι κλειστή, αλλά είναι ελαστική. Αν μάλιστα συναντηθεί με ελαστικές συνειδήσεις, μπορεί να κάνει οικονομικά θαύματα. Οι αμερικανικές αρχές ήδη αναζητούν τη σχέση πολιτικών προσώπων με την άνεση της Novartis να εισπράττει στην Ελλάδα.

το διαβάσαμε ΕΔΩ

Posted on 2:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments




Με τις διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες να έχουν σημειώσει πρόοδο, χωρίς ωστόσο να γνωρίζει κανείς ποια είναι τα αγκάθια που παραμένουν, αφού όλες οι πλευρές τηρούν σιγή ασυρμάτου, ο Αλέξης Τσίπρας έχει ριχτεί από χθες το βράδυ στην αρένα του Κολοσσαίου της Ευρώπης στη Ρώμη.


Με αιχμή του δόρατος τα εργασιακά και την απαράδεκτη κατάσταση εξαίρεσης της Ελλάδας από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ο πρωθυπουργός με την επιστολή του στους Ντόναλντ Τουσκ και Ζαν Κλοντ Γιούνκερ επιχειρεί μία δεύτερη κίνηση στη σκακιέρα της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Διότι αν και από την Αθήνα επιχειρούν να αποσυνδέσουν την αξιολόγηση από την κοινή Διακήρυξη της Ρώμης, στην οποία επιχειρείται να μπει σαφής αναφορά για τον σεβασμό του ευρωπαϊκού κεκτημένου, είναι σαφές πως τα δύο θέματα σχετίζονται άμεσα.

Στην επιστολή ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι «πρόθεσή μας είναι να υποστηρίξουμε τη Διακήρυξη της Ρώμης, καθώς θεωρούμε ότι κινείται σε θετική κατεύθυνση. Ωστόσο για να μπορούμε πραγματικά να γιορτάσουμε αυτές τις κατακτήσεις, οφείλουμε να γνωρίζουμε ανοιχτά, επίσημα και καθαρά, αν δικαιούμαστε και εμείς να έχουμε πρόσβαση σε αυτές τις κατακτήσεις. Να γνωρίζουμε αν το ευρωπαϊκό κεκτημένο ισχύει για όλους χωρίς εξαιρέσεις ή αν ισχύει για όλους με εξαίρεση την Ελλάδα. Ζητώ λοιπόν την υποστήριξη σας ώστε να υπερασπιστούμε μαζί το δικαίωμα της Ελλάδας να επιστρέψει στα δεδομένα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.»

Ενδεικτική των ντεσιμπέλ που ανεβάζει ο Αλέξης Τσίπρας, προσπαθώντας να πιέσει για μία βέλτιστη συμφωνία όσον αφορά στα εργασιακά και την επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων, είναι η ομιλία που έβγαλε το βράδυ της Πέμπτης, λίγο πριν την ανακοίνωση της επιστολής, στο πλαίσιο του φόρουμ Trasform! σε εκδήλωσε με θέμα «Μια Ευρώπη για το λαό και με το λαό».

Εκεί σημείωσε ότι σήμερα η Ευρώπη είναι σχεδόν αποκλειστικά ένας χώρος λιτότητας απορρύθμισης κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων και κλειστών συνόρων για πολιτικούς πρόσφυγες και μετανάστες, συμπληρώνοντας πως η Ευρώπη δεν υπερασπίζεται τα ίδια της τα επιτεύγματα, το δικό της κοινωνικό μοντέλο και έχει παραδοθεί στο ΔΝΤ.

Έτσι, από την κυβέρνηση αν και δεν υπάρχει – ούτε καν διαδικαστικά – το δικαίωμα βέτο, ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται πως είναι αποφασισμένος να πιέσει ακόμα εντονότερα για πολιτικές αποφάσεις που θα ξεκλειδώσουν το ζήτημα των εργασιακών για την Ελλάδα.

Posted on 12:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments




«Αγαπώ τους Έλληνες» δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ αμέσως μόλις ανέβηκε στο βήμα, στη δεξίωση που δόθηκε στον Λευκό Οίκο, με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου.


Ο Αμερικανός πρόεδρος εξήρε τον προσωπάρχη του Λευκού Οίκου τον Ελληνοαμερικανό Ράινς Πρίμπους, επισημαίνοντας ότι είναι ένας από τους «σπουδαιότερους Έλληνες» στην χώρα του, ενώ αναφέρθηκε και στην προσφορά και άλλων μελών του προσωπικού που είναι ελληνικής καταγωγής.

«Η επέτειος της ελληνικής ανεξαρτησίας εορτάζει την αναγέννηση της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας για τους Έλληνες» σημείωσε ο Τραμπ.

«Τιμούμε την ελληνική ιστορία και εορτάζουμε τις συνεισφορές των πολιτών σας στη σπουδαία χώρα μας» τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Στη δεξίωση ήταν παρών και ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, ο οποίος πήρε τον λόγο μετά τον Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαιώνοντας τις μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ Ελλάδας- ΗΠΑ.

Εκδήλωση για την επέτειο της Επανάστασης του 1821

Ελληνικό γλέντι, με μπουζούκια και παραδοσιακούς χορούς στήθηκε στις αίθουσες του Λευκού Οίκου στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή την επέτειο της Επανάστασης του 1821!

Ο Ντόναλντ Τραμπ όχι μόνο συμμετείχε, αλλά το διασκέδασε δεόντως, καθώς παρακολούθησε με θέρμη τους παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς από χορευτικά γκρουπ της ελληνικής ομογένειας .

το διαβάσαμε ΕΔΩ

Posted on 11:00:00 π.μ. by D. Papadopoulos

No comments




Σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα «The Guardian», προσφάτως η Ουγγαρία προωθεί νομοσχέδιο που θέτει εκτός νόμου ναζιστικά και κομμουνιστικά σύμβολα. Στα τελευταία περιλαμβάνεται και το κόκκινο πεντάκτινο αστέρι, το οποίο, όμως, αποτελεί, ταυτόχρονα και λογότυπο της Heineken από την δεκαετία του ’30.

Σε περίπτωση που το νομοσχέδιο γίνει νόμος του κράτους, οι παραβάτες θα αντιμετωπίζουν χρηματικό πρόστιμο που μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 6,5 εκατομμύρια ευρώ και ποινή φυλάκισης δύο χρόνων.

Η Heineken υποστηρίζει ότι το λογότυπο της «δεν έχει απολύτως κανένα πολιτικό περιεχόμενο» και ότι παραπέμπει στις μεσαιωνικές ευρωπαϊκές ζυθοποιίες.

Ωστόσο, η εφημερίδα σημειώνει, ότι είναι πολύ πιθανόν, η επίθεση του Ορμπαν στην ολλανδική μπύρα να μην έχει μόνο ιδεολογικά κίνητρα. Συγκεκριμένα αναφέρει, ότι ίσως να πρόκειται για αντίποινα λόγω της απόφασης ρουμανικού δικαστήριου, με την οποία, μια ουγγρική μπύρα που είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ της ουγγρικής μειονότητας της Ρουμανίας, «προσομοιάζει», στην γλωσσική ρουμανική εκδοχή της Heineken, άρα υπήρχε ζήτημα εμπορικής προσβολής εναντίον του «σήματος κατατεθέν» της Heineken.

Η Βουδαπέστη αντέδρασε χαρακτηρίζοντας την απόφαση ως «αναξιοπρεπή», «άδικη» και «αντι-ουγγρική» καλώντας σε μποϊκοτάζ της Heineken.

Πάντως δεν είναι η πρώτη φορά που το αστέρι της ολλανδικής μπύρας προκαλεί προβλήματα στην εταιρεία. Μετά την λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ξεκίνησε ο «Ψυχρός Πόλεμος», το κόκκινο αστέρι κατηγορήθηκε επίσης ως «κομμουνιστικό σύμβολο», αναγκάζοντας την εταιρεία… να το ασπρίσει. Έγινε πάλι κόκκινο μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991...usay

το διαβάσαμε ΕΔΩ

Posted on 10:19:00 π.μ. by D. Papadopoulos

No comments



Σχεδόν δύο μήνες βρίσκονται οι παίκτες του Survivor στον Άγιο Δομίνικο, με αποτέλεσμα, η εμφάνισή τους να έχει αλλάξει αισθητά.

Η έλλειψη φαγητού, η ψυχική κόπωση, η αλλαγή περιβάλλοντος αλλά και οι ήττες στα αγωνίσματα για το έπαθλο φαγητού έχουν συμβάλλει σημαντικά στην απώλεια βάρους των πρωταγωνιστών του Survivor.

Ας θυμηθούμε πως μπήκαν οι παίκτες στο παιχνίδι και πως είναι τώρα:



































Πηγή: menshouse.gr

Posted on 8:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments



Ο θειος του, Γιάννης Σουλτάνης (Ντάνος), μιλάει πρώτη φορά για τον δημοφιλή παίκτη από τη Σκιάθο. Τελικά, είναι ελεύθερο ή έχει σχέση;

Στο Πρωινό και τον Κώστα Τσουρό μίλησε για πρώτη φορά ο Γιάννης Σουλτάνης ή Ντάνος. Ο Γιώργος Αγγελόπουλος μεγάλωσε στο πλευρό του θείου του όταν έχασε τον πατέρα του. Από αυτόν μάλιστα πήρε και το παρατσούκλι Ντάνος. Ο κ. Σουλτάνης μίλησε για όλα όσα έγιναν στο χθεσινό εκρηκτικό επεισόδιο του Survivor:
«Πιστεύω ότι ο κόσμος που παρακολουθεί βλέπει τι γίνεται. Να κρατήσει τόσο πολύ το συμβούλιο μόνο και μόνο απέναντι στον Γιώργο; Δεν ξέρω τι σκέφτεται ο καθένας, τι συζητάει η μία κοπέλα με την άλλη και πως τον έβγαλαν στη σέντρα έτσι. Να πω ότι τον φοβούνται, ότι θέλουν να τον βγάλουν για να μείνουν οι πιο αδύναμοι παίκτες; Όταν τον ψήφισε η Ευρυδίκη, τέτοιο βρισίδι δεν έχει ξαναπέσει. Και αν τη συμπαθούσε ο κόσμος, τώρα δεν τη συμπαθεί κανένας. Όλοι ήταν μαζί αλλά κάποιος έπρεπε να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Πιστεύω ότι αντέχει ο Γιώργος και θα κάνει υπομονή. Αλλά δεν ξέρω μέχρι πότε ή αυτός ή εμείς σαν οικογένεια να βλέπουμε να τον πιέζουν τόσο πολύ».

Στην κομβική ερώτηση που ταλανίζει εκατομμύρια Ελληνίδες, ο Γιάννης Σουλτάνης αποκάλυψε ότι ο Γιώργος Αγγελόπουλος είναι ελεύθερος, χωρίς σχέση.

Posted on 6:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments




Όλα όσα είπε για τον Ντάνο και το τι έχει συμβεί και υπάρχει αυτό το κλίμα εναντίον του!
Τις τελευταίες ημέρες οι διάσημοι του Survivor και ειδικά η Σόφη Πασχάλη, η Λάουρα Νάργες και η Ευρυδίκη Βαλαβάνη μιλούσαν συνεχώς κατά του Γιώργου Αγγελόπουλου. Κανείς από το τηλεοπτικό κοινό δεν μπορούσε να αντιληφθεί τι ακριβώς συμβαίνει και τι έχει κάνει ο Ντάνος, ώστε να υπάρχει αυτό το κλίμα εναντίον του.

Κανείς δεν έλεγε κάτι χειροπιαστό, ώστε να μπορεί να καταλάβει ο κόσμος ακριβώς τι γίνεται στην παραλία των διασήμων. Στο χθεσινό επεισόδιο, η Σόφη Πασχάλη αποκάλυψε το “ένοχο” μυστικό του Γιώργου Αγγελόπουλου, ωστόσο, το έκανε με μισόλογα.

Δείτε στο βίντεο όλα όσα είπε η ίδια και ο Γιώργος Χρανιώτης.

Posted on 4:30:00 μ.μ. by D. Papadopoulos

No comments

Κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής) θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν πνευματικά δικαιώματα, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Αναρτήσεις άλλων ή αναδημοσιεύσεις ή σχόλια που δημοσιεύονται σ'αυτό το ιστολόγιο, εκφράζουν αυτούς που τα υπογράφουν και όχι απαραίτητα το ιστολόγιο μας .